KIGALI,RWANDA

MAMLAKA  ya Ununuzi wa Umma Rwanda (RPPA) inashinikiza usimamizi wa kandarasi kuongezwa kwa hatua ya ununuzi  ambayo italimaliza malalamiko ya malipo ya kuchelewa yaliyotolewa na makandarasi binafsi walioajiriwa kutekeleza miradi ya Serikali.

Kulingana na Sheria ya RPPA, kwa kila ununuzi unaozidi Rwf100, 000, shirika la umma linatarajiwa kutoa ilani ya zabuni, ikialika wakandarasi kupitia mchakato wa zabuni wazi.

Mawakala wa umma,Wizara,vyuo vikuu vya umma na skuli zinanunua bidhaa na huduma kupitia mchakato unaoongozwa na sheria ya ununuzi wa umma.

Mkurugenzi wa Ufuatiliaji na Ukaguzi katika RPPA Goretti Buhiga, alisema hayo wakati jopo lililojadili utunzaji wa sheria wakati wa michakato ya ununuzi wa umma.

Buhiga alielezea kuwa suala la ucheleweshaji wa malipo linaendelea kusumbua ununuzi wa umma hata kama sheria ziko wazi.

“Natambua suala hilo la kutolipa. Kuna suala la makosa yaliyofanywa wakati wa mchakato wa bajeti ambapo pesa kwenye hazina ni kidogo sana kuliko gharama ya zabuni.Halafu inapofika wakati wa kulipa, kuna changamoto, ”alisema.

Utafiti wa hivi karibuni uliofanywa na mradi wa Kuimarisha Utawala wa Haki za Usimamizi wa Rwanda (SRAJ) kuchunguza hali ya ununuzi wa umma katika ngazi ya mitaa ilisema kuwa haikuwa haki kuchelewesha kulipwa kwa wakandarasi huku wakitarajia wa mwisho kutoa huduma zilizonunuliwa kulingana na makubaliano tarehe za mwisho.

Mtaalamu na mchambuzi wa sheria Alexandre Twahirwa, alikumbusha kwamba ingawa sheria iko wazi,suala la wakandarasi ambao wanakunja biashara bila kuwalipa wafanyakazi wao lilikuwa linatia wasiwasi.

Ili kuzuia kesi za kutolipwa mshahara kwa kazi zilizofanywa katika muktadha wa mikataba ya umma au ya kibinafsi, Kifungu cha 122 cha sheria ya kazi kinatoa kwamba mzabuni aliyefanikiwa anayesaini sehemu ya zabuni kwa mtu wa tatu anahusika na malipo ya mishahara ya wafanyakazi ikiwa mkandarasi mdogo hajalipa mishahara ya wafanyakazi.

“Inashangaza kuwa tuna sheria hizi mbili ambazo ziko wazi lakini bado tunashughulikia suala moja la kutolipa.Inahitaji kuangaliwa,”alisema.

Buhiga alisema kuwa mipango ya kuhamasisha wenyeji haswa wale ambao waliajiriwa zaidi na makandarasi iko katika bomba.

“Ni muhimu tuwaelimishe juu ya haki zao na thamani ya kuwa na nyaraka zilizosainiwa ambazo zinaunga mkono ukweli kwamba mtu anafanya kazi kwa mkataba fulani.